tiểu bang

Định nghĩa

Danh từ:
- Một nước nhỏ, một thực thể chính trị cấu thành nên một liên bang: "Tiểu bang" dùng để chỉ một đơn vị hành chính lãnh thổ có chính quyền riêng, nhưng cùng với các đơn vị tương tự khác hợp thành một quốc gia liên bang thống nhất.

Ví dụ sử dụng

Danh từ:
- Hoa Kỳ là một liên bang gồm 50 tiểu bang. (Mỗi tiểu bang có hiến pháp và luật pháp riêng trong khuôn khổ hiến pháp liên bang.)
- Quyền lực được phân chia giữa chính quyền liên bang và chính quyền các tiểu bang. (Một số vấn đề do chính quyền trung ương quyết định, số khác thuộc thẩm quyền của từng tiểu bang.)

Các cách sử dụng nâng cao

"ranh giới tiểu bang": đường biên giới phân cách giữa các tiểu bang trong cùng một liên bang.
- Họ đã vượt qua ranh giới tiểu bang vào lúc nửa đêm. (Họ đi từ bang này sang bang khác.)
"luật tiểu bang": hệ thống pháp luật do cơ quan lập pháp của một tiểu bang ban hành, có hiệu lực trong phạm vi lãnh thổ của tiểu bang đó.
- Luật giao thông có thể khác nhau giữa các tiểu bang. (Tốc độ cho phép trên đường cao tốc ở bang này có thể không giống bang kia.)

Biến thể và từ gần giống

Bang (dt): Từ viết tắt thông dụng, đồng nghĩa với "tiểu bang" trong ngữ cảnh nói về các thực thể cấu thành liên bang.
- Ông ấy đã đi công tác qua nhiều bang ở miền Trung Tây nước Mỹ.
Liên bang (dt): Một hình thức nhà nước, trong đó các tiểu bang (hoặc các nước cộng hòa) tự trị liên kết lại dưới một chính quyền trung ương.
- Nga, Đức, Ấn Độ đều là các quốc gia theo chế độ liên bang.

Từ đồng nghĩa

Bang: (như giải thích ở trên).
Thành viên liên bang: Nhấn mạnh vị thế là một phần trong cộng đồng chung của liên bang.

Lưu ý về ngữ nghĩa và cách dùng

"Tiểu bang" là một thuật ngữ chính trị - hành chính, chủ yếu dùng để chỉ các đơn vị cấu thành của các quốc gia liên bang như Hoa Kỳ, Malaysia, Úc, Brazil... Không dùng để gọi các tỉnh, thành của các quốc gia đơn nhất (như Việt Nam, Pháp, Nhật Bản).
Trong tiếng Việt, từ "bang" (như "bang California", "bang Texas") thường được dùng phổ biến hơn trong văn nói và báo chí, trong khi "tiểu bang" mang sắc thái trang trọng và học thuật hơn.